सूर्यकान्ता

ननु "देव दिवाकर मा त्यज मा"-
मनुतप्तहृदा *रविकान्त्यवदत्!
अनुयात्रिकया भवितव्यमत-
स्तनुरेव दिशां परिदर्शयति॥


* रविकान्ती - सूर्यकान्ती

पानम् പാനം

पिबन्ति पादैरिति कारणॆन
पानं तु निन्द्यं किल पादपानाम्?
पादाश्रितान् पान्ति सदातपस्थाः
पानेन नूनं स्तुतिमावहन्ति!

പിബന്തി പാദൈരിതി കാരണേന
പാനം തു നിന്ദ്യം കില പാദപാനാം?
പാദാശ്രിതാന്‍ പാന്തി സദാതപസ്ഥാഃ
പാനേന നൂനം സ്തുതിമാവഹന്തി!

പാനം = കുടിയ്ക്കല്‍
പിബന്തി = (അവര്‍) കുടിയ്ക്കുന്നു.
പാദപഃ എന്നാല്‍ വൃക്ഷം. പാദൈഃ പിബന്തി ഇതി പാദപാഃ [കാലുകള്‍ (വേരുകള്‍) കൊണ്ടു കുടിയ്ക്കുന്നതിനാല്‍ പാദപം]

പാനം = രക്ഷിയ്ക്കല്‍
പാന്തി = രക്ഷിയ്ക്കുന്നു.
പാദാശ്രിതാന്‍ പാന്തി = കാല്‍ക്കല്‍ അഭയം പ്രാപിക്കുന്നവരെ രക്ഷിയ്ക്കുകയാലും മരങ്ങള്‍ പാദപങ്ങള്‍. വൃക്ഷങ്ങളുടെ “പാനം” സ്തുത്യര്‍ഹം തന്നെ.

सर्वंसहा സര്‍വംസഹാ!

सर्वम्सहा इति भूमातुः विशेषणम्। भूमात्रा निगदिताम् परिवेदनाम् श्रुतवती एकदा भूकम्पवेलायाम्-

"उदरे वहनम् ननु मोदयते
वद रॆ तव पादविमर्दघनैः
खलु ते जननी मुदिता सततम्
खलमानसभारमसह्यमहो॥"

“ഉദരേ വഹനം നനു മോദയതേ
വദ രേ തവ പാദവിമര്‍ദ്ദഘനൈഃ
ഖലു തേ ജനനീ മുദിതാ സതതം
ഖലമാനസഭാരമസഹ്യമഹോ”

(വൃത്തം തോടകം)

അമ്മമാര്‍ക്ക് ഒരിക്കലും കുട്ടികള്‍ ഒരു ഭാരമാവില്ല. എന്നാല്‍ കുട്ടികള്‍ വലുതാവുന്നതിനനുസരിച്ച്‌ അവരുടെ മനസ്സിലെ ദുഷ്ടത ഏറിവന്നാലോ? ദുഷ്ടമനസ്സിന്റെ ഭാരം താങ്ങാന്‍ ഒരമ്മയ്ക്കും കഴിയില്ല. അധര്‍മ്മം വര്‍ദ്ധിക്കുമ്പോള്‍ ഭൂമി സഹിക്കവയ്യാതെ ഒരു ഗോരൂപമെടുത്ത് ഗോവിന്ദന്റെ അടുത്തു പരാതിപറയാന്‍ പോവുന്ന ചിത്രം ഭാഗവതത്തിലും മറ്റും കാണാം. അത്തരം ചിത്രമായിരിക്കാം ഈ ശ്ലോകത്തിനുപിന്നില്‍.